'En boven de polder de hemel'

Onderdeel van: De 10 TOURS

Locatie

Het Groene Buitenland, kruising Zeedijk, Nieuwendijk en Groenedijk, t/o. Zeedijk 12 ,1566 NE Assendelft
website

Een kunstwandeling in de Wijkermeer, één etmaal langs middeleeuwse dijken, akkers, weilanden, de golfbaan en het gascompressorstation

Tussen de Zaanstreek en de IJmond, onder aanvliegroutes van Schiphol, ligt een weids polderlandschap. De Wijkermeer is een 19e eeuwse polder die tot nu toe wonderwel bewaard is gebleven. Dit land met de einder daarboven wordt wel ‘leeg’ genoemd. Alsof het als een reservoir ligt te wachten op economische en planologische ontwikkelingen. ‘Leeg’ omdat het niet stedelijk is, maar agrarisch. Een misvatting.

Want, wat zie je dan?

Wie goed kijkt, ziet een rijk bezit aan historische landschapselementen zoals de middeleeuwse St. Aagtendijk, de slingerende Noorder IJ- en Zeedijk, de Groenedijk en de 18e eeuwse Nieuwendijk. Je ziet de Kil, een kreek die dateert van voor de jaartelling en uitloper is van het zogeheten oer-IJ, maar ook uitgestrekte weilanden met ‘mollig gras’ waarop koeien en schapen grazen. Je treft er forten en batterijen van de Stelling van Amsterdam (UNESCO werelderfgoed), maar ook 20ste eeuwse snelwegen, golfbanen, een gascompressorstation en de contouren van Tata Steel en woonwijken. En daarboven nog steeds de hemel.

Streep tussen land en lucht

Die hemel is van onschatbaar belang. Ver kunnen kijken maakt gelukkig, dat wisten ze al in de 17e eeuw toen de landschapsschilderkunst in populariteit toenam. Waar Italiaanse en Duitse kunstenaars gebergten schilderen, en hun horizon hoog plaatsen en bochtig maken, gaan hun Nederlandse collega’s zich nog steeds te buiten aan de lage horizon, de streep tussen land en lucht, zo kenmerkend voor het originele Hollandse polderlandschap. Het was niet zomaar dat Salomon en Jacob van Ruysdael meerdere malen het Wijkermeer schilderden. De nabijheid van de zee maakt het licht ijl en transparant.

Wat staat er op stapel?

- We organiseren gedurende één dag en één nacht, op 7 en 8 oktober, in het hart van deze polder een kunstwandeling van ca. 2,5 km. Langs de route worden kunstwerken opgesteld of ter plekke uitgevoerd. Variërend van tijdelijke bouwwerken tot films en drijvende kunstvoorwerpen. De deelnemende kunstenaars zijn: Margriet van Breevoort/Schellekens&Peleman, Michael Dudok de Wit, Moritz Ebinger, Marije Gertenbach, Robbert van der Horst/Dennis van Tilburg, Marcel Moek, Bert Neelen, Olivier Rijcken, Egied Simons, Rob Sweere, Jaap Velserboer, Tine van Wel, Liesbeth van Woerden.

Wandelen kun je op je eigen houtje. Maar op gezette tijden kun je ook onder begeleiding van gidsen van de stichting Oer-IJ de wandeling maken. Zij vertellen over de ontstaansgeschiedenis van het landschap. 

De wandeling is gratis, voor de brochure - met plattegrond en info over de Wijkermeer, de kunstwerken en de geschiedenis - wordt een bescheiden vergoeding gevraagd. 

Starten kan op twee plaatsen, waaronder Het Groene Buitenland, kruising Zeedijk, Nieuwendijk en Groenedijk, t/o. Zeedijk 12 1566 NE Assendelft, of aan de Genieweg Heemskerk vlakbij het gascompressorstation.

Kom je met openbaar vervoer? Dan is station Heemskerk het dichtstbijzijnde station. Vanaf hier is het circa een half uur lopen naar de polder. Of stap uit op station Beverwijk en huur een fiets. Kom je met de auto? Dan is het parkeerterrein bij fort Veldhuis, Genieweg, Heemskerk de beste optie. Vandaar is het ca. 1,5 km lopen (over NH-pad) naar. Of parkeer in de parkeergarage in de Broekpolder - Gildenplein 14, 1967 KL Heemskerk. Vanaf hier is het ca. 15 min. lopen naar de polder. Let op: na sluitingstijd kun je niet meer parkeren, alleen uitrijden.

(*De titel van de kunstwandeling refereert aan twee uitgaven. Ten eerste aan ‘En boven de polder de hemel’ (1976) van antropoloog Jojada Verrips, die de polder Hendrik Ido Ambacht en inwoners bestudeerde. Op zijn beurt ontleende hij de titel van zijn promotie-onderzoek aan de streekroman ‘Boven de polder de hemel’ (1936) van Jo Ypma, eveneens afkomstig uit Hendrik Ido Ambacht.)