Artikel

Het afrokapsel begint als statement tegen onderdrukking

Door: Maarten Lely

De Afro-Amerikaanse activiste Angela Davis maakte het ‘afrokapsel’ wereldberoemd. Ze liet haar kroeshaar rond en volumineus groeien als protest tegen de onderdrukking van zwarten in de Verenigde Staten.

4b davis 2

Angela Davis op een internationaal vrouwencongres, Moskou 31 augustus 1972. Foto: ANP/AFP/Stringer.

Bij mensen van Afrikaanse afkomst groeit het haar van nature vaak in een afrostijl. Maar Afrikaanse haarstijlen waren lange tijd verboden voor tot slaafgemaakten of werden zwarte Amerikanen ontraden. Tot in de jaren zestig was de afro een ongewenste haarstijl. Zowel witte als zwarte Amerikanen gaven de voorkeur aan steil haar. Om dat voor elkaar te krijgen moesten zwarte Amerikanen hun haar met tangen en chemicaliën behandelen, wat geregeld tot vroegtijdige kaalheid en huidkwalen leidde. 

Om de witte uiterlijke normen aan de kaak te stellen, begonnen activisten in de zestiger jaren de Black is Beautiful-beweging. Ze droegen - met Angela Davis voorop - hun natuurlijke afro als een vorm van protest tegen de door witte mensen gedomineerde schoonheidsidealen. Ook mannelijke activisten, zoals Jesse Jackson, droegen afro’s. Het was tevens een typerende haardos voor de Black Panthers. 

Van ‘anti-Amerikaans’ naar mainstream 

Volgens Davis groeide de afro voor haar tegenstanders uit tot een symbool van ‘anti-witheid’ en ‘anti-Amerikanisme.’ Zij scholden haar uit in racistische termen en zagen haar als aartsvijand. Ze moest wat hen betreft maar ‘terug naar Afrika’ gaan. 

Ondanks felle tegenstand werd de afro een algemeen geaccepteerde haarstijl onder Afro-Amerikanen. De schadelijke stijltang werd vervangen door de ‘afro pick’: een speciale kam die nodig is om een afro-haardos te stylen. Door de popularisering verdween het activistische randje van het kapsel naar de achtergrond. De afro werd mainstreammode in de jaren zeventig. Niet-militante Afro-Amerikaanse artiesten, zoals Billy Preston en de Jackson 5, droegen hun haar in de natuurlijke vorm.  

In de Verenigde Staten blijft de afro verbonden met Angela Davis, die later docent werd aan verschillende universiteiten. Ze vertelde rond 2000 dat ‘een studente van mij met een afro niet werd nageroepen met “afro” of “neger”, maar met “Hey, Angela Davis!”’ 

---

Voetnoot: 

Het n-woord is hier in het citaat van Angela Davies opgenomen volgens de richtlijnen van Work in progress, Words matter. Hierin staat dat het gebruik van het n-woord wordt afgeraden in een hedendaagse context. In historische context kan het woord gebruikt worden, mits tussen aanhalingstekens.