Het draagt ons door het leven heen en komt in alle vormen en maten: ons lichaam. Het brengt plezier en kracht, het schenkt nieuw leven, maar het is ook een bron van ziekte, schaamte of ongeluk. En hoewel ideeën erover door de eeuwen heen zijn veranderd, is de rol die het lichaam speelt onverminderd groot gebleven.
Ziekte of een beperking betekende vaak dat je was overgeleverd aan de grillen van je omgeving. Leprakolonies en dolhuizen – lichamelijke en zeker geestelijke zorg was soms niets meer dan patiënten weghouden uit de samenleving. En ondanks het feit dat de medische wetenschap een enorme vlucht heeft genomen, blijft het menselijk lichaam soms een raadsel.
En wat te denken van dwingende schoonheidsidealen waaraan we ons lichaam onderwerpen? Van mollige Rubensvrouwen in de zeventiende eeuw tot het graatmagere ‘heroin chic’ in de jaren 1990: de trends veranderen, maar de wens om mooi en aantrekkelijk te zijn is van alle tijden.
Een stuk minder tijdloos is het zelfbeschikkingsrecht. Onder de leus ‘baas in eigen buik’ demonstreerden vrouwen voor het recht op abortus. Het COC maakt zich al sinds 1946 hard voor het recht om iemand van je eigen sekse lief te hebben. En zelf bepalen of je man, vrouw of iets daartussenin bent? Dat is anno 2026 nog altijd een heet hangijzer.
Hoe we eruitzien bepaalt ook hoe anderen over ons denken – soms met verstrekkende gevolgen. Een brede kaak, diepliggende ogen of een doorlopende wenkbrauw? Dan was je in de negentiende eeuw vast en zeker een crimineel. En dat ook eeuwenoude ideeën over huidskleur en etniciteit nog altijd diepe sporen nalaten, staat buiten kijf.
In tijden van medische innovatie én te weinig handen aan het bed, van fitness- én bodypositivity-influencers, blikken we terug op het verleden: hoe keken we vroeger naar de fysieke en de psychische mens?
Het thema van de Maand van de Geschiedenis 2026 is: Lichaam & Geest