Eva Vriend en Huub Stapel. Foto: Sander Mulkens
Van een bevolkt eiland naar eiland ontruiming
Over een periode van 10.000 jaar wonen mensen in het gebied rond Schokland. Eeuw na eeuw trotseren deze bewoners stormvloeden en de opdringende zee tot er maar een klein eiland over is. De band die de Schokkers voelen met hun geboortegrond is diep, ze zijn hartstochtelijk aan hun eiland gehecht. Maar halverwege de 19e eeuw wordt het leven er zo onhoudbaar dat de Schokkers het eiland moeten verlaten. Verslagen verspreiden ze zich over de plaatsen rond de voormalige Zuiderzee, waar niemand op ze zit te wachten.
Huub Stapel en Eva Vriend gaan terug naar Schokland
In Heimwee naar Schokland keert Huub Stapel samen met Eva Vriend terug naar Schokland. Hij legt daar de fascinerende geschiedenis van dit vergeten eiland en zijn bewoners bloot én onthult hoe ruim 160 jaar na de ontruiming het Schokker-bloed onverminderd door de aderen van de trotse Schokker-nazaten bruist. Een verhaal over geluk, onheil, ontworteling, saamhorigheid, verlies, veerkracht en heimwee dat generaties overstijgt.
Heimwee naar Schokland is geïnspireerd op het boek Het eiland van Anna: Schokland en de geschiedenis van een thuis. Huub Stapel en Eva Vriend maakten eerder de documentaires Eens ging de zee hier tekeer over de Zuiderzee en Het Nieuwe Land over Flevoland en de nieuwe polders.
Aflevering 1 – Zomer
De zomer bracht Schokland voorspoed: volle netten en een haven vol schepen. Toch verdeelden geloof en macht het kleine eiland. Huub Stapel ontdekt met nazaten Kim Bouw, Harriët Locht-Kwakman en Theo Grootjen het levendige Schokland van toen. Eva Vriend en Yftinus van Popta onthullen de verhalen achter het eiland, terwijl in Volendam Jan Dulles, Jaap Kwakman en Kees Tol laten zien hoe de Schokker-invloed nog altijd voortleeft.
Aflevering 2 – Herfst
Na de bloei van de zomer sloeg het noodlot toe: overstromingen, stormen en armoede teisterden Schokland, dat langzaam door de zee werd verzwolgen. Toch hielden de Schokkers stand, samen met hun liederen en geloof. Huub Stapel gaat met een grondboring 1200 jaar terug in de tijd en ziet hoe vaak het eiland werd overspoeld. Eva Vriend vertelt hoe de bewoners zich probeerden te verdedigen tegen het water. Op Urk hoort Huub over de banden tussen beide eilanden, op Schokland spreekt hij met Taubu Komwe uit Kiribati over het leven op een verdrinkend eiland en ontmoet hij in het kerkje het Schokkerkoor, dat de stemmen van hun voorouders laat herleven.
Aflevering 3 – Winter
De winter van 1825 betekende de ondergang van Schokland: een verwoestende storm overspoelde het eiland volledig, een klap waarvan het nooit herstelde. Armoede, vernedering en de roep om ontruiming volgden. De Schokkers, die al tienduizend jaar op het eiland woonden, moesten hun eiland verlaten, maar werden nergens met open armen ontvangen. Huub Stapel duikt in de diepe bodemgeschiedenis van Schokland, tussen resten van mammoeten en nijlpaarden. Samen met Eva Vriend ontdekt hij hoe de Schokkers als minderwaardig volk werden neergezet. Kees Mossel en zijn kleindochter Anne-Eva vertellen over de nasleep van dat stigma en Jan Diender mijmert in de haven van Emmeloord over het vertrek van zijn voorouders.
Aflevering 4 – Lente
In het voorjaar van 1859 verlieten de Schokkers voorgoed hun eiland. Hun gemeenschap viel uiteen en Schokland kreeg een nieuw leven als vluchthaven, opslagplek en onderzoeksgebied, maar zonder zijn bewoners. Zelfs de botten van hun voorouders verdwenen. Pas generaties later groeiden heimwee en trots. Hoelang de Schokkers ook van hun eiland waren, de band bleef onverminderd bestaan. Huub Stapel reist langs plaatsen waar de Schokkers een nieuw thuis vonden. In Vollenhove toont Jan Kwakman hem Schokker-erfstukken, Huub ontmoet Gerri Derksen-Diender en haar kleinzoon Bas in het Zuiderzeemuseum, Kitlyn Tjin A Djie vertelt over de nasleep van migratie, vogelaar Arjan Dwarshuis laat zien hoe Schokland veranderde in een paradijs voor vogels en in Brunnepe helpen Huub en Eva Vriend bij het visroken. Tenslotte ontdekt Huub op de Zuidpunt wat er gebeurde met de botten van de Schokkers.
De vierdelige documentaireserie is te zien vanaf woensdag 3 december om 22.20 uur bij MAX op NPO 2. Aflevering 2, 3 en 4 volgen op respectievelijk 10, 17 en 24 december, steeds op dezelfde zender en op dezelfde tijd.