Artikel

Welke overeenkomsten ziet Frans de Waal tussen mens en aap?

Door: NPO Kennis en Human

Frans de Waal (1948-2024) is een wetenschapper die veel onderzoek doet naar apen. Hij ontdekt daardoor veel over mensen en hoe wij samenleven. Of zoals De Waal zegt: “Ik heb apen dichter bij mensen gebracht, en mensen ook weer met beide benen op de grond gezet.”

Op een dag belandt een spreeuw per ongeluk in het verblijf van een bonobo-aap. De vogel verstijft van schrik, vliegen lukt niet meer. Voorzichtig pakt de mensaap de spreeuw op, klimt ermee in een hoge boomtop, spreidt met zijn handen de vleugels en helpt hem om weg te vliegen. 

Onderzoeker Frans de Waal ziet het gebeuren en voor hem is het duidelijk: het vermogen om je in te leven in een ander is dus niet alleen iets wat mensen kunnen. Dit wordt de belangrijkste boodschap in zijn werk waar hij wereldberoemd mee wordt. Volgens hem lijken apen en mensen veel meer op elkaar dan tot dan toe gedacht. 

Als jonge onderzoeker kijkt hij duizenden uren naar de chimpansees in Burgers Zoo in Arnhem en schrijft hij op wat hij ziet. Hij ziet de apen flink ruziën, maar ziet ook hoe ze daarna hun hand uitsteken en elkaar omhelzen om het weer goed te maken. En dat is niet voor niets: om te overleven moeten ze vrienden blijven. 

In de jaren '70 is dit een nieuwe ontdekking. Tot die tijd wordt gedacht dat mensen en dieren wel dingen gemeen hebben, maar dan vooral slechte eigenschappen. Denk bijvoorbeeld aan agressie en hebzucht (steeds ‘meer’ willen hebben). De gedachte was dat alleen mensen samen kunnen werken en gevoelens kunnen hebben dankzij religie en cultuur. Maar De Waal bestrijdt dat gedachtegoed. 

Bekijk de hele explainervideo van HUMAN en NPO Kennis over Frans de Waal hier.