Stichting Blokhuispoort
Een vesting tegen de natuur en de mens
De oorsprong van de Blokhuispoort ligt in de 16e eeuw, toen Albrecht van Saksen in 1499 een blokhuis liet bouwen om de opstandige Friezen onder controle te houden. Dit stenen bolwerk moest bescherming bieden tegen zowel vijanden als de natuur. De lage ligging maakte het echter kwetsbaar voor wateroverlast. In een tijd waarin dijken nog geen zekerheid boden, drong het water regelmatig door de stadsmuren heen, alsof de natuur zich niet liet beteugelen.
Van vesting naar gevangenis: de natuur als wapen
In de eeuwen die volgden werd het blokhuis omgevormd tot een gevangenis. De dikke muren en zware tralies moesten de gevangenen scheiden van de vrijheid daarbuiten, maar de natuur wist altijd een opening te vinden. Kou, vocht en tocht teisterden de cellen. In de 19e eeuw werd de gevangenis verbouwd. Maar zelfs dit ontwerp kon niet voorkomen dat schimmel zich in de muren nestelde en ratten hun weg vonden in de kieren van het gebouw. De natuur bleef een stille, maar aanwezige metgezel in de levens van de gevangenen.
Soms werd de natuur zelfs ingezet als wapen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hield de Duitse bezetter hier verzetsstrijders vast. De barre omstandigheden—kou, slecht voedsel, vochtigheid—werden door de nazi’s bewust gebruikt om gevangenen te breken. Maar de natuur bood ook hoop: een glimp van de zon door een klein raam, het gefluit van een vogel in de gevangenisbinnenplaats, de geur van lente die zich zelfs door tralies heen wist te dringen.
Nieuwe vrijheid: de natuur als inspiratiebron
Na de oorlog bleef de gevangenis nog decennialang in gebruik. Maar in 2007, toen de laatste gevangenen vertrokken, begon een ander proces: de natuur eiste haar plek terug. Klimop groeide tegen de muren, mos bedekte de bakstenen, en in de verlaten cellen nestelden vogels. Tegenwoordig is de Blokhuispoort een culturele hotspot geworden, waar kunstenaars en ondernemers samenkomen. Waar ooit gevangenen droomden van de vrijheid, van de natuur, omarmen de huidige bewoners die vrijheid in hun werk en leven.
Bezoek de Blokhuispoort en bewonder onze exposities in historische cellen, reserveer ook een rondleiding!
Goed om te weten
- De historische cellen in de H-vleugel zijn zeven dagen per week geopend van 10:00 uur tot 17:00 uur en zijn gratis te bezoeken.
- Er zijn rondleidingen op de woensdag-, donderdag-, vrijdag- en zondagmiddag om 13:30 uur. Of reserveer een avondrondleiding om 19.30 uur op de woensdag- of zaterdagavond.
- 's Middags kunnen maximaal 12 deelnemers per rondleiding meedoen. Voor de avondrondleiding geldt een maximum van 10 deelnemers.
- Duur van de rondleiding is ca. 2 uur.
- Voor de avondrondleidingen geldt een minimumleeftijd van 16 jaar.
- Rondleidingen reserveren kan via de website.