Artikel

Dit is het thema van de Maand van de Geschiedenis 2021

Van slavernij tot kinderarbeid en van mijnwerkers tot vakbonden

Sinds we op twee benen lopen zijn we er het grootste deel van ons leven mee bezig: werk. Betaald of onbetaald; vrijwillig, uit nood of onder regelrechte dwang. Met het hoofd of met de handen; met passie of met frisse tegenzin. Voor een baas of voor jezelf; voor het geld of voor het grotere goed. Arbeid komt in alle vormen, kleuren, smaken en maten en heeft zich door de eeuwen heen telkens opnieuw uitgevonden. Van de enige manier om de eerste levensbehoeften te vervullen tot een wezenlijk kenmerk van wie je bent en waar je bij hoort.

Ook nu nog speelt werk een hoofdrol in onze samenleving. Op politiek niveau – als het bijvoorbeeld gaat over salarissen in de zorg of de dreiging van robotisering – maar zeker ook op persoonlijk vlak. Want anno 2021 is werk voor veel mensen meer dan alleen een noodzakelijk kwaad om brood op de plank te krijgen. Het is een manier om het leven zin en structuur te geven, een plek waar je sociale contacten onderhoudt, een middel om aanzien en status te verwerven en een belangrijke pijler in de vorming van je identiteit.

Daarom klokken we op 1 oktober in en gaan we aan de slag om de betekenis van werk in historisch perspectief te plaatsen. We nemen een kijkje in een Twentse textielfabriek, waar arbeiders, soms niet ouder dan 10 jaar, dag in dag uit massaproductie draaien. We bezoeken de smidse van de middeleeuwse meestersmid, die met ogenschijnlijk gemak gloeiend ijzer met enkele rake klappen tot wapens en gereedschap slaat. In de hoofdstad zwoegen we mee met de werklozen die, in een werkverschaffingsproject, het Amsterdamse Bos aanleggen. We reizen dwars door de geschiedenis mee met arbeidsmigranten, die naarstig op zoek zijn naar werk om armoede te ontvluchten. We wachten vol spanning af tot de eerste vrouw haar entree maakt op een naoorlogs kantoor en we trotseren de elementen om de akkers op te gaan, met de ontelbare, naamloze mannen en vrouwen die op het land zwoegen: van een Drentse keuterboer tot een totslaafgemaakte in het Caribisch gebied.

Handen uit de mouwen: het thema van de Maand van de Geschiedenis 2021 is Aan het werk.