14:00 — 16:00

TURF-LAB: onderzoek naar turf

Locatie

Minckelersstraat 11,8442CE Heerenveen

Op de kaart

Het is nog geen 100 jaar geleden dat er in Zuidoost Friesland veen werd afgegraven. Het verhaal van de schrijnende tegenstelling; het trieste en ploeterende bestaan van de veenarbeiders enerzijds en de hieruit voortvloeiende rijkdom anderzijds. Samen met beeldend kunstenaar Wietske Lycklama à Nijeholt gaan we op zoek naar een uniek product dat representatief is voor deze streek. Wat kunnen we nu doen met turf, hoe ziet het eruit en wat gebeurt er als je turf in aanraking brengt met de oorspronkelijke tegenpool water? Ontdek het tijdens het turf-lab in Museum Heerenveen.

Turf als brandstof maakte de bevolkingsgroei en de industrialisatie mogelijk. Zonder turf was er geen Gouden Eeuw geweest. Er kwam steeds meer vraag en werd er met de verkoop en het vervoer veel geld verdiend. Turf werd niet voor niets het ‘Bruine Goud’ genoemd. De andere kant van deze geschiedenis is de uitbuiting van veenarbeiders, moeilijke en zware omstandigheden, water, kou en ellende. De grote sociale ongelijkheid. Vierhonderd jaar turfwinning en de daaropvolgende inpoldering en ontginning hebben het landschap rond Heerenveen een geheel eigen karakter gegeven. In het Turf-lab gaan we onderzoek doen naar turf om te komen tot een uniek streekproduct. Daarbij spelen drie elementen een grote rol:

Turf: Turf is gedroogd veen dat vroeger gebruikt werd als brandstof. In moerassige veengebieden hebben afgestorven planten (na honderden jaren) een dikke veenlaag gevormd. Deze laag werd weggestoken of opgebaggerd om het vervolgens te drogen te leggen op legakkers.

Water: Water en veen is een onomkeerbaar proces. Veen zonder water wordt turf maar turf met water wordt nooit meer veen. Via water is er veel turf vervoerd. Wel of geen water is de belangrijkste factor van betekenis voor het maken én vervoer van turf.

Schrijnende armoede en rijkdom: Heerenveen dankt zijn bestaan aan het veen en drie ‘heeren’. Zij richten in 1551 de Schoterlandse Veencompagnie op. De compagnie koopt 6.500 hectare hoogveen in Zuidoost Friesland aan en laat deze afgraven. Turf is in die tijd de belangrijkste brandstof. Heerenveen groeit snel: aan de verkoop van het ‘bruine goud’ is goed geld te verdienen.

Praktische informatie

  • Datum: Zondag 14 oktober tussen 14.00 – 16.00 uur.
  • Locatie: Kunstcafé Museum Heerenveen, Minckelersstraat 11.
  • Entree: Gratis op vertoon van een geldig entreebewijs